Achub Blwch Signalau Gorllewin Llanelli

Diolch i waith cyflym Ken Jones, swyddog treftadaeth Ymddiriedolaeth Sied Nwyddau Rheilffordd Llanelli, daeth y blwch signalau ger y groesfan reilffordd ar ochr orllewinol yr orsaf un cam yn nes at gael ei ddiogelu pan gafodd statws adeillad rhestredig gan CADW.

Codwyd Blwch Signalau Gorllewin Llanelli yn 1877 ar linell Rheilffodd De Cymru a gysylltodd Abergwaun a Chas-gwent. Dyma’r unig enghraifft ar ôl yng Nghymru o flwch signalau’r GWR teip 2, a chredir ei fod yn flwch signalau bedwerydd hynaf yng Nghymru.

Wrth glywed bod gan Network Rail gynlluniau i ddymchwel y blwch signalau - wrth iddynt foderneiddio eu system signalau – aeth Mr Jones ati i gyflwyno achos cryf dros ei restru i CADW.

Cafodd gefnogaeth haneswyr adnabyddus lleol megis Michael Denman, awdur “Railways Around Llanelli”; John Edwards, awdur “Remembrance of a Riot – the story of the Llanelli Railway Strike Riots of 1911”; Byron Davies, awdur o’r “Glanmor Foundry and Engineering Company Ltd,” – ac Alwyn Jones, Benita Afan Rees a William Rees o Grwp Hanes Tyisha a Glanymor

Esboniodd Mr Ken Jones: -
“Hoffwn ddiolch i bawb sydd wedi ysgrifennu llythyron o gefnogaeth neu sydd wedi rhoi gwybodaeth a’m helpodd i gyflwyno’r achos dros restru i CADW. Mae’r ffaith mai dim ond 50 neu 60 blwyddyn yn ôl yr oedd 5 blwch signalau yn ardal Llanelli ond erbyn heddiw dyma’r unig un ar ôl, yn dangos pa mor hawdd yw gadael ein treftadaeth ddilfannu o flaen ein llygaid. Mae statws adeilad rhestredig yn diogelu’r blwch signalau oherwydd golyga bod dim yn gallu digwydd i’r adeilad heb gael gafael ar ganiatâd statudol.”

Ychwanegodd Nia Griffith AS, sef cadeirydd Ymddiriedolaeth Sied Nwyddau Rheilfforfdd Llanelli, “ ’Rwyn wrth fy modd gyda’r newyddion bod Blwch Signalau Gorllewin Llanelli yn adeilad rhestredig CADW. Nawr ei fod wedi’i restru, mae angen arnom ddod o hyd i’r risgiau, yr hyn sy’n ymarferol a chostau naill ai am ei gadw yn yr unfan neu ei symud i safle addas yn ardal Llanelli. Mae’r astudiaeth ymarferoldeb diweddar o’r Sied Nwyddau, sydd hefyd yn adeilad rhestredig, wedi nodi defnydd posibl yr adeilad fel canolfan y celfyddydau yn y dyfodol, celfyddydau mewn ystyr eang, ac mae aelodau yr Ymddiriedolaeth Sied Nwyddau yn awyddus i gynnwys rhan dreftadol. Dim ond tafliad carreg o’r Sied Nwyddau mae’r Blwch Signalau a fyddai’n bosib cynnwys y Blwch Signalau yn ein cynlluniau.”


Llun: Swyddogion Ymddiriedolaeth Sied Nwyddau Llanelli sy’n wrth eu bodd wrth glywed am restru Blwch Signalau Gorllewin Llanelli - Martin Doe (trysorydd), Richard Roper (ysgrifennydd), Ken Jones (swyddog treftadaeth) a Nia Griffith AS (cadeirydd)

Am fwy o wybodaeth, cysylltwch â Ken Jones ar 07580 570927
Richard Roper, Ysgrifennydd yr Ymddiriedolaeth ar 07952 564342
Neu y Parch Eldon Phillips, Swyddog y Wasg, ar 07971 672985


Cyfeiriadau:

Michael Denman – awdur Railways Around Llanelli: A History of the Railways of East Carmarthenshire

John Edwards – awdur Remembrance of a Riot – The Story of the Llanelli Railway Strike Riots of 1911

Byron Davies – awdur Glanmor Foundry and Engineering Company Ltd

[CADW yw gwasanaeth amgylchedd hanesyddol Llywodraeth Cymru sy’n gweithio am amgylchedd yng Nghymru sy’n ddiogel ac yn hawdd ei gyrraedd]